Կալանք է դրվում բնապահպանների հաշիվների վրա 3-4 տարի, սա ևս լռեցնելու փորձ է․ Նվարդ Մարգարյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

«Հայաստանում բնապահպանների պաշտպանությունը միայն բնապահպանական խնդիր չէ, այլ մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության առանցքային հարց»,- հրավիրված հանրային քննարկման ժամանակ ասաց «Մարդու իրավունքների տուն Երևան» ՀԿ ներկայացուցիչ Նվարդ Մարգարյանն ընդգծելով՝ իրավապաշտպան է համարվում ցանկացած քաղաքացի կամ համայնքի ներկայացուցիչ, որը խաղաղ միջոցներով, առանց խտրականության բարձրաձայնում է հանրային շահի և իրավունքների պաշտպանության հարցեր։

«Այնուամենայնիվ, քաղաքացիական ակտիվություն ծավալող անձինք Հայաստանում բախվում են համակարգային լուրջ ճնշումների»,- նշեց Մարգարյանը։

Հանրային մասնակցությունը սահմանափակելու հիմնական մեխանիզմներից մեկը, նրա խոսքով, հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերն են (SLAPP)։ Մարգարյանի դիտարկմամբ՝ Հայաստանում վերջին տարիներին այս համակարգը հատկապես չարաշահվում է բնապահպանության ոլորտում․ «Միայն ընդերքօգտագործող երկու խոշոր կազմակերպությունների կողմից ներկայացվել է շուրջ չորս տասնյակ նմանատիպ դատական հայց։ Թեև հանքարդյունաբերող ընկերությունները դատարան են դիմում պատվի, արժանապատվության կամ գործարար համբավի վերականգնման պատրվակով, իրականում այս գործերը խախտված իրավունքների մասին չեն։ Դրանց հիմնական նպատակը հանրային ձայնը լռեցնելն է և զսպող ու վախի մթնոլորտ ստեղծելը, որպեսզի համայնքների բնակիչները խուսափեն իրենց հուզող խնդիրների մասին բարձրաձայնելուց»։

Նվարդ Մարգարյանն ընդգծում է՝ այդ ճնշումների ծանրությունը հատկապես զգում են ազդակիր համայնքների բնակիչները, օրինակ՝ Ջերմուկի և Ամուլսարի տարածաշրջանի ակտիվիստները․

«Դատական գործընթացները ձգվում են 3-ից 4 տարի, որոնց ընթացքում ընկերությունների միջնորդությամբ դատարանները հայցի ապահովման միջոց են կիրառում՝ կալանք դնելով քաղաքացիների բանկային հաշիվների վրա։ Արդյունքում, անձը տարիներ շարունակ զրկվում է որևէ օրինական ֆինանսական գործարք իրականացնելու հնարավորությունից։ Սա ուղղակի ազդակ է մյուս բնակիչներին․ «լռել և չմիջամտել», որպեսզի հետագայում չհայտնվեն նմանատիպ քաշքշուկների մեջ։ Դատական ճնշումներին զուգահեռ՝ բնապահպանների, հատկապես կին ակտիվիստների նկատմամբ իրականացվում են թիրախավորված առցանց արշավներ։ Դրանք ուղեկցվում են վիրավորանքներով, սեքսիստական արտահայտություններով, անձնական ու ընտանեկան կյանքին վերաբերող տեղեկությունների կամ կեղծ լուրերի տարածմամբ՝ ֆեյք օգտատերերի միջոցով Այստեղ հստակ նկատվում է նաև երկակի տանդարտների առկայություն․ եթե իշխանության ներկայացուցիչների դեմ ուղղված առցանց վիրավորանքների դեպքում իրավապահ մարմիններն արագ հայտնաբերում և պատժում են մեղավորներին, ապա կին բնապահպանների դեպքում վարույթներ չեն հարուցվում, իսկ ֆեյք օգտատերերը մնում են չհայտնաբերված։ Սա ձևավորում է անպատժելիության մթնոլորտ, որտեղ անպաշտպան են մնում հանրային շահ պաշտպանող քաղաքացիները»։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Ռոզա Վարդանյան